Vakantie Noord-Nederland
Bekijk hier de reis die ik in het zomer van 2025 maakte. Ik was met een vriend vertrokken naar het noorden van het land, om in Drenthe, Friesland en Groningen opzoek te gaan naar vogels, planten en kleine beestjes. In deze blog neem ik jullie mee langs de verschillende landschappen die je hier kunt vinden.
Noordelijke hoogveen
Drenthe staat bekend om zijn heide, bossen en hunebedden, maar heeft ook bijzondere hoogveengebieden. Het Fochteloërveen is er een goed voorbeeld van.
Hoogveen ontstaat in zeer natte, voedselarme gebieden. Veenmos groeit daar langzaam laag voor laag, waardoor in duizenden jaren een dik veenpakket ontstaat. Het landschap is niet alleen bijzonder om te zien, maar biedt ook een thuis voor veel verschillende en zeldzame soorten.
Vroeger werd veel Drents veen afgegraven voor turf. Tegenwoordig wordt geprobeerd het resterende hoogveen te beschermen en vooral nat te houden. Zo blijft dit bijzondere, eeuwenoude landschap behouden voor de toekomst.
Paapje
Fochteloërveen
Het Fochteloërveen is een uitgestrekt en bijzonder hoogveengebied op de grens van Drenthe en Friesland. Het landschap bestaat uit natte veengronden, heide, veenmos en open vlaktes. Door het vele water is het een belangrijk leefgebied voor bijzondere planten en dieren.
Kraanvogels
De Europese kraanvogel is een indrukwekkende vogel die met zijn lange poten, sierlijke hals en trompetachtige roep moeilijk te missen is. In het voorjaar keren kraanvogels terug naar hun broedgebieden in Europa. Ook het Fochteloërveen is inmiddels een belangrijk broedgebied. Sinds 2001 broeden hier weer kraanvogels. Ze zoeken de rustige, natte delen van het veen op, waar ze veilig hun nest kunnen bouwen.
Heel veel insecten
Grote groene sabelsprinkhaan
Greppelsprinkhaan
De rups van de Nachtpauwoog
Boomblauwtje
Zwartsprietdikkopje
Veenhooibeestje
Pimpla rufipes
Gewone gaasjesvlieg
Grote gouden bladloper
Gewone roofvlieg
Tengere pantserjuffer
Rietorchis of toch iets anders
In het Fochteloërveen komen verschillende soorten Dactylorhiza, oftewel handekenskruiden, voor. Deze orchideeën voelen zich thuis in de vochtige, voedselarme omstandigheden van het veen. In de zomer vallen ze op door hun roze tot paarse bloemaren.
Hoge zandgrond en heidevelden
De Drentse heidevelden liggen vooral op de hogere, droge zandgronden van de provincie. Het landschap bestaat uit uitgestrekte heide, stuifzand, graslanden en verspreide bosjes. Door de voedselarme bodem groeien hier planten die goed tegen droge omstandigheden kunnen, zoals struikhei en dophei.
De hoge zandgronden zijn al eeuwenlang onderdeel van het Drentse landschap. Schapenbegrazing en het gebruik van heideplaggen hebben geholpen het open heidelandschap te vormen. Tegenwoordig zijn de heidevelden belangrijke natuurgebieden voor onder andere vlinders, reptielen en bijzondere vogels zoals de nachtzwaluw.
Knopsprietje
Balloërveld
Rondom het Balloërveld vind je een karakteristiek Drents heidelandschap met uitgestrekte heidevelden, zandpaden, bosjes en oude karrensporen. Het gebied ligt in het landschap van de Drentsche Aa.
Nachtzwaluw
De nachtzwaluw is een bijzondere, schuwe vogel van heidevelden en open bosranden. Overdag houdt hij zich goed verborgen, waardoor je hem niet snel ziet. Tegen de schemering wordt hij actief en is vooral zijn kenmerkende, ratelende zang te horen. De nachtzwaluw broedt graag op rustige, droge heide en zandige plekken. Het Balloërveld en andere Drentse heidegebieden vormen daarom een belangrijk leefgebied voor deze bijzondere vogel.
Poepzoekende voorjaarsmestkevers
De voorjaarsmestkever is een kleine, opvallende kever die vooral voorkomt op graslanden, heide en andere open gebieden. Zoals de naam al zegt, is hij vooral in het voorjaar actief. De kever leeft van mest van grazende dieren en speelt daarmee een belangrijke rol in de natuur: hij helpt mest af te breken en voedingsstoffen terug te brengen in de bodem.
Pluimvoetbij
De pluimvoetbij is een kleine, wilde bij die voorkomt op droge, zandige plekken zoals heidevelden en bloemrijke graslanden. De soort dankt zijn bijzondere naam aan de opvallende haartjes langs de zijkant van het achterlijf. De bij is afhankelijk van een gevarieerd landschap met voldoende bloeiende planten en open, zonnige plekken. Daarmee is deze kleine bij een mooi voorbeeld van de bijzondere insecten die je in de Drentse heide- en zandlandschappen kunt tegenkomen.
Drentse orchissen
De gevlekte orchis is een opvallende wilde orchidee die voorkomt in vochtige graslanden, heidevelden en beekdalen. De plant heeft wit met paarse bloemen en herkenbare, donker gevlekte bladeren. Vooral in het voorjaar en de vroege zomer is hij op zijn mooist. De heideorchis is een zeldzamere orchidee van vochtige, voedselarme heide en veengebieden. De plant is klein en bloeit met lichtpaarse tot roze bloemen. Beide soorten zijn gebaat bij een voedselarme, vochtige bodem en een zorgvuldig beheerd natuurgebied. Ze zijn daarmee mooie voorbeelden van de bijzondere plantensoorten die in het Drentse landschap voorkomen.
Worm, hagedis of slang?
De hazelworm lijkt op een slang, maar is eigenlijk een pootloze hagedis. Hij leeft graag op beschutte, zonnige plekken zoals heidevelden, bosranden en graslanden. De hazelworm is vrij schuw en laat zich daardoor niet snel zien. In Drenthe komt hij voor in verschillende natuurgebieden op de hogere zandgronden. Hij voedt zich onder andere met slakken, wormen en kleine insecten en speelt zo een bescheiden rol in het natuurlijke evenwicht.
Beekdalen
De beekdalen vormen een belangrijk onderdeel van het Drentse landschap. Kleine beken, zoals de Drentsche Aa, stromen door laaggelegen, vaak natte graslanden en hooilanden. De beekdalen zijn van grote natuurwaarde en vormen een afwisselend landschap met bloemrijke graslanden, houtwallen, bosjes en soms oude meanders.
Door het hoogteverschil tussen de hogere zandgronden en de beekdalen ontstaat een bijzondere afwisseling in landschap en natuur. De vochtige omstandigheden bieden ruimte aan planten en dieren die je op de droge zandgronden minder snel tegenkomt. Daarmee zijn de beekdalen belangrijke natuurlijke verbindingszones in Drenthe.
Azuurwaterjuffer
Oudemolen
Rondom Oudemolen vind je een afwisselend Drents landschap met bossen, heidevelden en beekdalen. De omgeving maakt deel uit van het Drentsche Aa-gebied, waar kronkelende beekjes door groene beekdalen stromen.
Weidebeekjuffers
De weidebeekjuffer is een opvallende libel die je vooral langs heldere, stromende beken kunt tegenkomen. De mannetjes vallen op door hun donkerblauwe vleugels en hun sierlijke vlucht boven het water. In Drenthe is de soort onder andere te vinden langs natuurlijke beeklopen, zoals in het Drentsche Aa-gebied. De aanwezigheid van weidebeekjuffers is een mooi teken van schoon, stromend water en een gezond beekdallandschap.
Laagveenmoeras
Het laagveenmoeraslandschap is een waterrijk landschap dat is ontstaan in laaggelegen gebieden waar water en veen een belangrijke rol spelen. Het bestaat uit meren, sloten, moerassen, rietlanden en natte graslanden. De bodem is vaak voedselrijker en natter dan die van de hogere zandgronden.
Steltkluut
Zuidlaardermeer
Het Zuidlaardermeergebied is een karakteristiek landschap van water, moeras en natte graslanden. Het Zuidlaardermeer vormt het hart van het gebied, omringd door rietlanden, bloemrijke weilanden en oude beekdalen. De combinatie van open water en natte natuur maakt het gebied bijzonder waardevol voor water- en moerasvogels en zorgt voor een heel ander landschap dan de hogere, droge zandgronden van Drenthe.
Tureluur
De tureluur is een herkenbare weidevogel met opvallende oranjerode poten en een lange, rechte snavel. Hij broedt graag in vochtige graslanden en langs oevers, waar hij op zoek gaat naar insecten, wormen en andere kleine dieren. In het Zuidlaardermeergebied en andere natte delen van Drenthe kun je de tureluur tegenkomen. Zijn aanwezigheid past goed bij het open, waterrijke landschap van de laagveen- en merengebieden.
Graspieper
De graspieper is een kleine, onopvallende zangvogel die veel voorkomt in open landschappen. Je ziet hem vaak in graslanden, heidevelden en langs water, waar hij op zoek gaat naar insecten en andere kleine diertjes. Tijdens het broedseizoen valt de graspieper vooral op door zijn kenmerkende zangvlucht: hij vliegt omhoog en laat zich vervolgens zingend weer naar beneden vallen. In Drenthe is hij een vertrouwde verschijning in zowel de heide als de vochtige graslanden.
Witwangstern
De witwangstern is een elegante, donkere stern met opvallende witte wangen. Hij leeft vooral in waterrijke gebieden en broedt graag in moerassen, ondiepe plassen en waterrijke graslanden. In Drenthe is de witwangstern vooral een bijzondere verschijning in gebieden zoals het Zuidlaardermeergebied. Hij jaagt laag boven het water op kleine vissen en insecten. Zijn aanwezigheid is kenmerkend voor een gezond en gevarieerd moeras- en waterlandschap.
Steltkluut
De steltkluut is een opvallende waadvogel met extreem lange, roze poten en een dunne, rechte snavel. Hij voelt zich thuis in ondiepe plassen, moerassen en natte graslanden, waar hij door het water waadt op zoek naar kleine waterdiertjes en insecten. In waterrijke gebieden van Drenthe kan de steltkluut een bijzondere verschijning zijn. Zijn aanwezigheid past bij gebieden met ondiep water en open, natte oevers.
Groningse akkers
De Groningse akkers vormen een open en grootschalig landbouwlandschap, met uitgestrekte velden en weinig bebouwing. Vooral in het noorden en oosten van Groningen liggen vruchtbare kleigronden, die geschikt zijn voor de teelt van onder andere graan, aardappelen en bieten. Kenmerkend zijn de grote percelen, rechte sloten en weidse uitzichten. Tussen de akkers zijn soms oude dijken, wierden, boerderijen en natuurlijke randen te vinden. Dit open landschap biedt bovendien ruimte aan bijzondere akker- en weidevogels.
Kwartel
Nieuwolda
Nieuwolda ligt in het open Groningse kleilandschap, tussen uitgestrekte akkers en weilanden. Het gebied wordt gekenmerkt door de grote open ruimtes, rechte sloten en vruchtbare zeeklei. Rond het dorp zijn ook oude dijken, boerderijen en watergangen zichtbaar die herinneren aan de ontstaansgeschiedenis van het landschap.
Veldleeuwerik
De veldleeuwerik is een echte vogel van het open landschap. Hij broedt graag in akkers, graslanden en heidevelden, waar hij vanaf de grond zijn nest maakt. Vooral zijn uitbundige zangvlucht is kenmerkend: hoog in de lucht zingt het mannetje terwijl hij vrijwel stil blijft hangen. De veldleeuwerik hoort van oudsher bij het Groningse akkerlandschap. Door de open ruimte en de aanwezigheid van akkers en graslanden vindt hij hier geschikte plekken om te broeden en voedsel te zoeken.
Grauwe kiekendief
De grauwe kiekendief is een slanke roofvogel die graag boven open landschappen jaagt. In Groningen is hij vooral verbonden met het akkerlandschap, waar hij laag over de velden vliegt op zoek naar muizen, kleine vogels en grote insecten. De soort broedt tegenwoordig vaak in graanakkers. Daarmee is de grauwe kiekendief een bijzondere verschijning van het Groningse landschap. Door bescherming van nesten en samenwerking met boeren wordt geprobeerd deze zeldzame roofvogel te behouden.
Zeepolders
Het polderlandschap is een open landschap waarin land, water en de zee nauw met elkaar verbonden zijn. Kweldergebieden worden regelmatig overstroomd door zeewater, waardoor zoutminnende planten er goed kunnen groeien. Polders zijn laaggelegen gebieden die door dijken en waterbeheer geschikt zijn gemaakt voor landbouw of natuur.
Dit landschap wordt gekenmerkt door grote open ruimtes, sloten, kreken, slikken, graslanden en rietvelden. Het is van grote betekenis voor vogels, die hier voedsel en rust vinden. Langs de Groningse kust vormen kwelders en polders een belangrijke overgang tussen het binnenland en de Waddenzee.
Vos tussen de watervogels
Fiemel
Fiemel ligt aan de rand van de Dollard en is onderdeel van het open kwelder- en polderlandschap van Oost-Groningen. Het gebied bestaat uit graslanden, riet, water en oude dijken. De openheid en de nabijheid van de Dollard zorgen voor een bijzondere combinatie van landbouw, natuur en kustlandschap. Fiemel is vooral interessant voor vogels. De natte graslanden en waterpartijen bieden voedsel en rust aan verschillende soorten, terwijl de dijken en omliggende polders een mooi beeld geven van de eeuwenlange strijd tussen land en water.
Boerenzwaluw
De boerenzwaluw is een bekende zomervogel van het Nederlandse platteland. Met zijn lange, gevorkte staart en snelle vlucht jaagt hij boven weilanden, akkers en water op vliegende insecten. De soort broedt graag in schuren en stallen, waardoor hij sterk verbonden is met het agrarische landschap. In het voorjaar keert de boerenzwaluw vanuit Afrika terug naar Nederland.
Lachstern
De lachstern is een zeldzame en opvallende stern die vooral voorkomt in waterrijke kustgebieden. Hij broedt op rustige eilandjes, kwelders en andere plekken met weinig verstoring en jaagt boven ondiep water op kleine vissen en insecten. In Nederland is de lachstern een bijzondere verschijning. Langs de Groningse kust en in het Dollardgebied kan hij tijdens de trek worden waargenomen.
Duinvallei
Een duinvallei is een laaggelegen, vaak vochtige plek tussen duinen. In deze valleien kan regenwater blijven staan, waardoor bijzondere natte duinvegetatie ontstaat met planten die goed tegen voedselarme omstandigheden kunnen. Rond het Lauwersmeer komen duinachtige landschappen en vochtige laagtes voor die kenmerken van dit landschapstype laten zien. De afwisseling van duinen, graslanden, water en riet zorgt voor een gevarieerd leefgebied voor planten, insecten en vogels.
Rond wintergroen
Lauwersmeers
Het Lauwersmeer is een uitgestrekt waterrijk gebied op de grens van Groningen en Friesland. Het landschap bestaat uit open water, rietvelden, graslanden en moerasachtige gebieden. Door de afwisseling van natte en droge delen is het gebied rijk aan vogels en andere dieren. Het Lauwersmeer is vooral bekend als belangrijk vogelgebied, waar zowel broedvogels als trekvogels voedsel en rust vinden.
Moeraswespenorchis
De moeraswespenorchis is een bijzondere wilde orchidee die voorkomt in natte, voedselarme gebieden, zoals moerassen, vochtige graslanden en duinvalleien. De plant heeft opvallende roze tot paarsachtige bloemen en bloeit in de zomer. In het Lauwersmeergebied past deze orchidee goed bij de vochtige, open natuur. De aanwezigheid van de moeraswespenorchis wijst op een waardevol en voedselarm natuurgebied.
Brede wespenorchis
De brede wespenorchis is een wilde orchidee die op verschillende plekken kan groeien, waaronder zandige duinvalleien en bosranden. De plant heeft groen-roze bloemen die in de zomer verschijnen. Hoewel de soort vaak in bosrijke gebieden voorkomt, kan hij ook goed gedijen op beschutte, voedselarme zandgrond. In een duinvallei is het niet altijd zeker over welke soort het gaat, soms kan het ook een duinwespenorchis zijn.
Fochteloo enzo
Twee jaar terug heb ik sommige gebieden ook gezocht, toen voornamelijk gericht op vogels. Wil je weten welke vogels ik zeg en welke foto's ik toe gemaakt heb?
Klik dan op de knop hieronder: